Slimme jagers en verzamelaars
Almere tienduizend jaar geleden. Nat en droog. Zout en zoet. Misschien wel een van de rijkste gebieden op aarde. De Almeerders uit de Steentijd waren sterk, groot en gezond en konden relatief oud worden, wel zo’n zestig, zeventig jaar. Wat wil je, ze hadden de Schijf van Vijf onder handbereik. Bovendien zetten de natuur flink naar hun hand. Hoe? Gewoon: de fik erin! Stadsarcheoloog Willem Jan Hogestijn weet er alles van. 
Stadsarcheoloog Willem Jan Hogestijn – gemeente Almere
In Almere worden er tijdens het bouwrijp maken van de grond, regelmatig overblijfselen gevonden uit de Steentijd, zo’n tienduizend jaar geleden. Fragmenten van geroosterde hazelnootdopjes worden het meest gevonden. “Als je die vindt, heb je vrijwel zeker te maken met een archeologische vindplaats,” vertelt Willem Jan Hogestijn. “Hazelnoten werden veel gegeten in de Steentijd. Ze werden geroosterd zodat de schil bros werd en vervolgens met behulp van een paar stenen ontdaan van de schil. Mensen in die tijd leefden van wat het landschap hen bood maar hielpen de natuur wel een handje.” De fik erin!Ze waren erg inventief, die Steentijders. Ze ontdekten dat land in alle opzichten meer op gaat leveren na een flinke fik. En er werden geen halve maatregelen genomen. Willem Jan Hogestijn: “Bewoners toen deinsden er niet voor terug een stuk grond ter grootte van Almere in de fik te steken. Ze wisten dat je dan na een paar jaar 500% tot 900% meer dieren en planten hebt die je op kunt eten. Dat gaat bijvoorbeeld zo. De hazelaar kan goed tegen de hoge temperaturen van een brand en komt na een brand als eerste weer op. De jonge scheuten nemen het licht voor andere planten weg en trekken wild aan. Door die branden ontstaat een meer open landschap waarin het wild zich niet goed kan verschuilen en dat is dan makkelijker te bejagen. Bovendien groeiden de jongere dieren sneller en werden oudere dieren groter. Er werd gejaagd op edelherten, wilde zwijnen en pelsdieren. En op oerossen: enorme beesten met een hoogte van zo’n twee meter. Jagen gebeurde met pijl en boog, de boog vaak manshoog, de pijlpunten van steen en vlijmscherp. Alles van het dier werd gebruikt: de huid, het vlees, het vet en de botten. Waarschijnlijk werden er ook vogels gevangen met behulp van netten.” Haaien, dolfijnen, zeehonden...De woeste rivier de Eem die het gebied doorkruiste, bood een andere belangrijke voedingsbron. Willem Jan Hogestijn: “In het binnenland werd gevist op vis als karper en paling. Op plekken waar het water brak werd, ging het er heftiger aan toe want daar zwommen niet alleen kabeljauw en schelvis, maar ook dolfijnen en zeehonden. Plantaardige voeding was er ook in overvloed. Bessen, eikels, hazelnoten, en wilde appels, maar ook wortelstokken en zaden van de waterlelie en gele plomp. De zaden daarvan werden gemalen en als meel gebruikt. Paardebloemen, brandnetels en paddenstoelen werden ook gegeten. Er was een enorme overvloed.” Later werd het land overspoeld door de zee en de bewoners teruggedrongen naar droge gebieden in het oosten en zuiden. En dat bleef zo totdat een groepje visionairs in de jaren zestig van de vorige eeuw op het idee kwam het land terug te winnen. De hazelnootfragmenten die gevonden worden op de plekken waar de nazaten van de mensen uit de Steentijd zich willen gaan settelen, herinneren ons aan hoe het ooit was. |
  De paden op.... Barbara van Dam is opleider in het VU ziekenhuis maar een paar keer per jaar trekt ze de stoere schoenen aan en leidt ze als IVN natuurgids mensen rond in de Almeerse natuur. Dat doet ze al sinds 1986 en never a dull moment, want de Almeerse natuur ontwikkelt zich snel. Mensen laten voelen, ruiken, zien, luisteren en proeven: dat is waar het om gaat, vindt Barbara. Zet de zintuigknop op 10 en geniet. Een caseificio in Haven Gerardo en Maria Bianchini hebben vanaf 1980 met hart en ziel gewerkt in hun eigen Pulcinella in Almere Haven, het eerste restaurant van Almere. Door de opening van Pulcinella konden de pioniers in de koude polder kennis maken met de pure smaken en geuren uit Gerardo’s warme geboortestreek. Biertje? Een uit de hand gelopen hobby. Zo omschrijft Lex Meeuwisse de activiteiten van het Almeers Biergilde Gambrinus. Gambrinus heeft het geluk gebruik te mogen maken van de Ferrari onder de brouwinstallatie op de Kemphaan. Resultaat? Honderden liters Brix, Sint Bok, Kemphaan Blond en afhankelijk van het seizoen mei of herfstbok per maand. Biertje? Knolraap en lof, schorseneren en prei Drs. P zong er al over: knolraap en lof, schorseneren en prei. Maar ook Simone Kamp en Jouke Verlinden zijn dol op groenten van Hollandse bodem. Iedere zaterdagochtend tussen half tien en een, zijn Simone, Jouke en hun twee dochtertjes van 2 en 5 op de Almeerse Boerenmarkt te vinden. Over vlierbessenbloesembeignets en ander lekkers “Meneer, wat is dit?” vraagt een mevrouw aan boswachter Rob Koetsier. Ze vouwt haar hand open waar een klein, hemelsblauw bloemetje in ligt. “Ereprijs,” zegt Rob Koetsier. We zitten samen in de zon op De Kemphaan, de werkplek van Rob. Er zijn slechtere plekken te bedenken voor een interview... Versheid van de groenten en fruit ‘Biologisch producten worden met veel zorg en aandacht gekweekt, maar zodra de vrachtauto met je sperzieboontjes van het erf afrijdt, ben je het zicht kwijt. Terwijl het voor de boeren juist interessant is contact te hebben met de consument.’ Het Levende Huis 1992 - 2005 / Centrum (Almere Haven) Toen Drontenaar Bert Gijsberts dertien jaar geleden naar Almere kwam bekleedde hij al snel een aantal bestuursfuncties. Een daarvan is bij stichting Genootschap Het Levende Huis. De sterren van de hemel koken Dennis Hoving is sinds 2006 chefkok bij Brasserie De Kemphaan. Dennis Hoving werkte voorheen onder andere bij een sterrenrestaurant maar heeft heel bewust gekozen voor de Kemphaan stijl: op hoog niveau koken met biologische producten. Heksensoep uit de heksenketel Jeugdland Buiten is een klein, in het groen verscholen paradijsje vlakbij de Seizoenenbuurt. De kinderen bouwen er hutten, knutselen, rotzooien lekker buiten en onderhouden sinds vorig jaar ook een moestuin. Beheerder Sandra Padberg van De Schoor kwam op het idee ook groenten te gaan verbouwen. De Stadsboerderij groeit De Stadsboerderij op landgoed De Kemphaan is een begrip in Almere. Schoolklassen komen er naar de koeien kijken, Almeerders halen er biologisch vlees en er zijn zelfs collegebesprekingen gevoerd. De Stadsboerderij is een biologisch bedrijf met koeien, akkerbouw en groenteteelt. De weide en de akkers liggen overal verspreid in en rond Almere. De Stadsboerderij wordt al 13 jaar gerund door boeren Tineke van den Berg en Tom Saat. |
