De verbeelding de vrije loop

Bouwen en wonen naar eigen wens. Los van regels, wetten en bezwaren die tussen droom en daad staan. Vandaar de prijsvraag ‘Ongewoon Wonen’ in 1982. Tien gelukkige winnaars mochten aan de slag om hun woondroom te realiseren. Met als resultaat De Fantasie, een piepkleine vrije woonwijk aan het Weerwater. Thijs Gerretsen, destijds werkzaam bij het Projektburo Almere, was een van de initiatiefnemers die zich sterk maakten om de verbeelding de vrije loop te geven en raakte zo geboeid dat hij besloot zelf mee te doen aan de tweede prijsvraag in 1987 met de veelzeggende titel ‘Tijdelijk Wonen’.

"Nou ja, tijdelijk wonen. We wisten wel beter," zegt Thijs. "Maar het was een manier om aan de normale regelgeving te ontkomen. Iedereen stonk er overigens weer graag in. De prijs was dit keer een stukje grond bij de Noorderplassen en een klein geldbedrag. Wat ik heel bijzonder vond, is dat de plannen uitgevoerd werden zoals ze getekend waren. Meestal is het zo dat plannen gaandeweg nog flink aangepast worden, verdund raken. Maar nu was iedereen eigen opdrachtgever van z’n hartewens. Er waren ontwerpen voor de meest ridicule, ingewikkelde bouwsels. Toch werd het gebouwd. Iedereen mocht meedoen, maar de architecten wonnen. En niet met de meest voor de hand liggende, gemakkelijk te realiseren ontwerpen. Er was een enorme ambitie en honger te laten zien wat je mooi vond. Vindingrijkheid was een van de criteria waarop de ontwerpen geselecteerd werden. Vindingrijkheid wat betreft materiaal, vormgeving, constructie en woonvorm. Er was een enorme gedrevenheid en dat maakt de bouwsels bijna tot kunstuitingen. En dat was niet altijd even praktisch. Een kubus ergens hoog ophangen of een huis dat alleen via ladders te bereiken is. Niet echt handig, maar het is wel gebouwd en ook gebruikt. Het had ook wel iets komisch die bouwperiode."

Vogelkijkhut
"Mijn eigen ontwerp was een torentje van drie verdiepingen. De derde verdieping is heel laag, je kunt er net staan met je hoofd in een dakkoepel. De basisafmetingen zijn 3,60 x 3,60 meter, heel klein dus. Maar je bent zo verbonden met buiten, dat het ruim voelt, een soort vogelkijkhut. En van binnen is het heel efficiënt ingedeeld, zoals op een boot, heel praktisch. Er zit een zeil omheen als een soort regenjas en een balkon er omheen. Zo bouwden we steeds een stapje verder naar de werkelijkheid. Veel deden dat zo, gewoon zelf aan de slag. Tent neerzetten, bivakkeren en timmeren. Heel bijzonder. Totaal open gebied, modderige kavels waar de wind overheen gierde. Het was soms wel even doorbijten. Een van de anderen maakte een soort iglohuis van piepschuimblokken. Daaroverheen kwam tentdoek tegen het wegwaaien, maar voor het zover was pakte de wind de blokken op en blies ze tot in de wijde omtrek….Het kostte een dag om tot ver in de omtrek die blokken weer te verzamelen. Zo heeft ieder huis zijn eigen verhaal. Het torentje is niet mijn woonhuis geworden, maar wordt wel intensief gebruikt. Ook door anderen. Dat geldt eigenlijk voor alle huizen. Ze worden als vakantieadres gebruikt, of als noodopvang of werkplek. Mijn torentje is zelfs nog een tijdje als VVV logeeradres gebruikt. Toen moest het wel aan hoteleisen voldoen. Weer een uitdaging. Het is nog steeds niet helemaal klaar. Ik had nog een visioen van een soort zeereling op het dak en daaraan gekoppeld weer een voile die je over de dakkoepel kunt trekken. Ach, we waren avonturiers die geloven in hun malle idee. Daarmee komt het op de rand van kunst terecht. Zonder pretenties om de volkswoningbouw te willen veranderen of om zelfs maar een praktisch woonhuis neer te zetten. Maar dat maakt het zo bijzonder."

Inmiddels is er een derde prijsvraag geweest: De Eenvoud, die gebouwd zal worden in Noorderplassen West. En ook daar zijn weer de meest eigenzinnige ontwerpen voor ingediend.