Overwinning van het licht

Niet bepaald een plek voor spirituele activiteiten. Toch wordt hier straks Diwali gevierd, het Hindoestaanse lichtjesfeest. Rawie Sewnath, Hindoe geestelijk verzorger, heeft me uitgenodigd het mee te vieren. Hier, samen met gedetineerden in de penitentiaire inrichting Almere Binnen waar hij geestelijk verzorger is.

Twee weken eerder had ik Rawie al ontmoet tijdens de interreligieuze gesprekken in het stadhuis. Bij een Hindoe geestelijke, een geestelijk leider van de Hindoegemeenschap, verwachtte ik een oudere heer, lange baard, tulband en jurk. Zoiets. Maar tegenover me stond een jonge man. Hip. Designer jeans, overhemd, sweater en colbert boven sneakers. Rawie Sewnath is het toch echt, geestelijk verzorger voor de PI’s in Flevoland en Rijnmond en in het Flevoziekenhuis.

Ik meld me bij de receptie, overleg mijn legitimatie en wacht vervolgens tot Rawie me komt halen. Bezoek meldt zich voor de bewoners. Veel donkere vrouwen, veel kinderen die nauwkeurig gescreend worden voor ze naar binnen mogen. Even later komt Rawie binnen, nu echt gekleed als Hindoe geestelijke, in wit en goud. Naast hem zijn vriendin Razia. Naar binnen dan maar. Sieraden af, tassen door de scanner, stuk voor stuk door de sluis. Naar boven waar Rawie sleutels en een pasje ophaalt. Deuren door, steeds weer de sleutels tevoorschijn.

De activiteitenruimte waar de viering plaatsvindt, lijkt in niets op een gebedsruimte, maar is een kale ruimte met tafels en plastic stoelen. Rawie heeft hier bewust voor gekozen omdat de imam de gebedsruimte nodig heeft voor het vrijdaggebed. Rawie en Razia beginnen spullen uit te pakken. Eten, uiteraard, voor na de viering. Een stapel plastic bakjes gevuld met rijst, groenten, saus, chutney, gekookt door tante, wordt op tafel gezet. Rawie gaat op zoek naar een magnetron. Razia pakt de waxinelichtjes uit, een beeldje van de godin Lakshmi en een wierookhouder. De gedetineerden beginnen binnen te druppelen. Luidruchtig pratend en lachend stellen ze zich voor. Razia en ik praten over geloof. Nee, ze is geen hindoe, ze is moslim. En nee, dat geeft nooit problemen thuis. Rawie respecteert andere religies, vertelt ze. Is heel openminded.

De sfeer is meer huiselijk dan spiritueel. Dat verandert volkomen als de Hindoe geestelijke start met de viering. Ineens wordt het stil, keren de mannen naar binnen terwijl Rawie de wierook en de waxinelichtjes aansteekt en een verhaal over Lakshmi vertelt in een mengeling van Indiaas en Surinaams. Zo nu en dan vang ik een Nederlands woord op. Er worden vragen gesteld over het verhaal, gepraat over de betekenis ervan. Na het verhaal wordt er een aantal keren een mantra gezongen en volgt er een meditatie. "Laat gedachten die opkomen er gewoon zijn en laat ze aan je voorbij gaan", zegt Rawie. "Als wolken, als een film die aan je voorbij trekt. Volg je ademhaling." Dit snap ik, dit is bekend voor me en ook ik keer naar binnen. De mannen zitten rechtop aan tafel, de handen gevouwen, ogen gesloten, geconcentreerd op hun ademhaling. "Ik mediteer elke dag in mijn cel," vertelt een van de gedetineerden me later. “Altijd bij zonsopgang. Het helpt me, het maakt me helder. Er is nu een Nederlandse jongen die met me meedoet. Het maakt hem rustiger, niet zo opstandig meer." Na de meditatie wordt er gebeden en wordt er zoetigheid geofferd aan Lakshmi. En dan eten. Duidelijk een belangrijke en favoriete activiteit. De sfeer is onmiddellijk weer uitgelaten. "Wat doe je hier de hele dag?" vraag ik een van de jongens. "Tv kijken, lezen, slapen. We koken zelf, hebben een keukentje en doen boodschappen in de winkel hier. Eten, en dan weer TV kijken." Ik begrijp nu waarom de sfeer zo uitgelaten is. De viering is behalve een oprechte spirituele beleving ook een uitje. "Waarom doe je dit werk eigenlijk?" vraag ik Rawie als hij me naar de uitgang brengt. "Ik wil vanuit religie met hindoes werken,"antwoordt hij. “En er zijn niet zoveel goed opgeleide Hindoe geestelijk verzorgers in Nederland. Maar in het Flevo ziekenhuis ik ben ook gewoon geestelijk verzorger voor niet hindoes. Dat is geen probleem voor me. Ik respecteer alle overtuigingen. Zoveel mensen, zoveel zinnen. Zelfs de Almeerse hindoegemeenschap kent zes verschillende stichtingen. Ik probeer als Hindoe geestelijke daar een neutrale rol in te spelen. Ik ben er voor iedereen."

Wat is Diwali?
Tijdens Diwali wordt de overwinning van het licht op de duisternis (symbool voor het goede op het kwade) gevierd. Diwali valt elk jaar op een andere dag, aangezien de datum wordt bepaald met de hindoe kalender. Op de kalender die in het westen wordt gebruikt, valt Diwali meestal in oktober of november. In 2006 viel Divali op de 21 oktober. Tijdens Divali wordt de Hindoe-godin Lakshmi van het licht, rijkdom en voorspoed vereerd.